Ana Sayfa
Yazılar
Giriş
Üye Ol
Konu 5: Sokullu Mehmet Paşa Dönemi (II. Selim ve III. Murat Dönemleri)
Sokullulu Mehmet Paşa dönemi (II. Selim ve III. Murat dönemi)
Sokullulu Mehmet Paşa dönemi (II. Selim ve III. Murat dönemi)

Sokullu Mehmet Paşa;

  • Kanuni’nin son döneminde Sadrazam olmuş,
  • Tüm II. Selim dönemi boyunca ve
  • III. Murat döneminin ilk yıllarında bu görevi sürdürmüştür.
  • Özellikle II. Selim’in devlet işleri ile ilgilenmemesi Sokullu Mehmet Paşa daha etkili bir hale getirmiş ve sayesinde devletin yükselişi devam etmiştir.
  • Sokullu Mehmet Paşa’nın 1579 tarihinde ölümüyle Osmanlı Devleti’nde Yükselme döneminin bittiği, Duraklama döneminin başladığı kabul edilir.

ONUN SADRAZAMLIĞI DÖNEMİNE DENK GELEN ÖNEMLİ GELİŞMELER

1. KIBRIS’IN FETHİ (1571):

  • Venediklilerin elinde bulunan Kıbrıs Osmanlı Devleti’nin Doğu Akdeniz egemenliğine gölge düşürüyordu.
  • Ayrıca 3 taraftan Osmanlı topraklarının tehdit eder durumdaydı.
  • Venedik’in Kıbrıs için ödediği vergiyi vermemesi üzerine Kıbrıs’ın fethine karar verildi.

KIBRIS’IN FETHİ İLE:

  • Doğu Akdeniz’deki Osmanlı egemenliği kesinleşti.
  • Baharat yolu güvenlik altına alındı.
  • Anadolu’nun savunması için bir iç güvenlik hattı oluşturuldu.
  • İNEBAHTI deniz bozgununa neden oldu.

 

2. İNEBAHTI DENİZ BOZGUNU:

  • Osmanlı Devleti’nin Kıbrıs’ı fethi Avrupa’da büyük tepkiye neden oldu ve bir Haçlı donanması kuruldu.
  • Osmanlı donanması İnebahtı denilen yerde büyük bir bozguna uğradı.

NOT:

  • İnebahtı denizlerde uğradığımız dört büyük felaketten ilkidir.
  • Ayrıca Osmanlı, Avrupa ilişkileri açısından bir dönüm noktasıdır. Avrupalıların gözündeki yenilmez Türk imajının yıkıldığı andır.
  • Avrupalılar Türklerin de yenilebileceğini görmüştür. Bu yüzden İnebahtı Bozgunu Avrupalılar açısından son derece önemlidir.

DİKKAT: Bu iki gelişme tarihe Sokullu Mehmet paşa'nın Venedik elçisine yatığı benzetme ile geçmiştir. Sokullu Mehmet Paşa, Venedik elçisine hitaben: "Siz bizim sakalımızı kestiniz. (İNEBAHTI), Biz ise sizin kolunuzu kestik (KIBRIS). Kesilen sakal daha gür bir şekilde tekrar çıkar. Ama kesilen kol tekrar geri gelmez." demiştir.

 

 

 

3. TUNUS’UN FETHİ (1574):

  • İnebahtı’nda yakılan Osmanlı donanmasının yerine kısa sürede yenisi yapıldı.
  • İnebahtı yenilgisini telafi etmek için Tunus İspanyollardan alındı.

 

4. LEHİSTAN’IN OSMANLI HİMAYESİNE ALINMASI (1575):

  • Lehistan kralının ölmesi üzerine Fransa, Almanya ve Rusya nüfuz mücadelesine girdiler.
  • Osmanlı devleti Fransa'nın desteğini alarak Erdel prensi Baturi'yi Lehistan kralı seçtirdi.
  • Böylece Lehistan Osmanlı himayesine girdi.

BÖYLECE:

  • Lehistan'ın Osmanlı himayesine girmesiyle Osmanlı Devleti'nin egemenlik sahası BALTIK DENİZİ'NE kadar ulaştı.

 

5. FAS’IN HİMAYE ALTINA ALINMASI (1578):

  • Fas’ı ele geçirmek isteyen Portekizliler başta olmak üzere Haçlılarla yapılan Vadi-üs-seyl (Vadi-üs Sebil) savaşında Portekizliler Fas’tan atılmış ve
  • Fas himaye altına alınmıştır.

BÖYLECE:

  • Osmanlı egemenliği ATLAS OKYANUSUNA kadar ulaşmıştır.
  • KUZEY AFRİKA’NIN fethi tamamlanmıştır.

 

6. SOKULLU MEHMET PAŞA’NIN KANAL PROJELERİ

SÜVEYŞ KANALI PROJESİ:

  • Sokullu Mehmet Paşa Akdeniz ile Kızıldeniz’i birbirine bağlayacak bir kanal açmayı planlamıştır.

Böylece:

  • Baharat yolu ve Akdeniz ticareti tekrar canlanacak,
  • Hint deniz yolu için Potekizlilerle yapılan mücadelede Akdeniz'deki donanmadan yararlanılabilecekti.

Sonuç: 

  • Proje tasarı aşamasında kalmış,
  • Aynı kanal 1869’da Fransızlar tarafından açılmıştır.

 

DON-VOLGA (İTİL-TEN) PROJESİ:

  • Sokullu Mehmet paşa Don ve Volga nehirlerinin birbirine en çok yaklaştığı noktada bir kanal açarak Karadeniz ve Hazar Denizini birbirine bağlamayı amaçlamıştır.

Böylece:

  • İpek yolu ticareti yeniden canlanacak,
  • İran’la yapılan savaşlarda donanmadan yararlanılabilecek,
  • Orta Asya Türkleri ile irtibat sağlanabilecek,
  • Rusların güneye inmelerine engel olunacaktı.

Sonuç:

  • Belirlenen kanal mesafesinin üçte biri kazılmasına rağmen, mevsimin kışa yaklaşması, asker arasında erzak sıkıntısı ve Kırım Hanının isteksiz davranması nedeniyle Don – Volga projesi yarıda kaldı.
  • Don – Volga kanalı 1952 yılında Ruslar tarafından gerçekleştirilmiştir.

 

KARADENİZ-MARMARA KANAL PROJESİ:

  • Sokullu Mehmet Paşa İzmit körfezi, Sapanca gölü, Sakarya nehri arasına bir kanal açarak Karadeniz’i Marmara denizine bağlayacak ikinci bir boğaz açmayı planlamıştır.

Böylece:

  • İstanbul boğazının yükü hafifleyecek,
  • Doğu Karadeniz’den gelecek kereste bu yolla taşınacaktı.

Sonuç:

  • Bu proje hiçbir zaman hayata geçirilmemiştir.