Ana Sayfa
Yazılar
Giriş
Üye Ol
Konu 2: Anadolu'da Kurulan İlk Türk Beylikleri
Anadolu'da Kurulan İlk Türk Beylikleri
Anadolu'da Kurulan İlk Türk Beylikleri

TÜRKİYE TARİHİ

Türkiye Tarihi, Oğuz Türklerinin 1071 Malazgirt Savaşı'ndan sonra yurt edinmek amacı ile Anadolu'ya gelişlerinden günümüze kadar süren Türklerin tarihidir. Türkiye Tarihi bir bütün olmakla beraber 5 dönemde incelenmiştir....

  • I. BEYLİKLER DÖNEMİ
  • TÜRKİYE SELÇUKLU DEVLETİ DÖNEMİ
  • II. BEYLİKLER DÖNEMİ
  • OSMANLI DEVLETİ DÖNEMİ
  • TÜRKİYE CUMHURİYETİ DÖNEMİ

 

İLK TÜRK BEYLİKLERİ DÖNEMİ

  • Büyük Selçuklu Sultanları Alp Arslan ve Melikşah Malazgirt Savaşı'ndan sonra Anadolu'nun fethi ile doğrudan uğraşmamışlar, Anadolu'nun fethi görevini Selçuklu prenslerine ve komutanlarına bırakmışlardır.
  • Fethettikleri toprakları fethedenlerin yönetimine vermeleri sonucu Anadolu'da Büyük Selçuklu Sultanlığı'na bağlı "İlk Büyük Türk Beylikleri'nin" kurulmasına yol açmıştır.

 

DANİŞMENTLİLER (1080-1178)

  • Danişmentoğlu Ahmet Gazi tarafından merkezi Sivas olmak üzere Orta Anadolu'da kurulmuştur.
  • Bizanslılarla, Haçlılarla ve Ermenilerle savaşmışlar, sınırlarını Fırat'tan Sakarya'ya kadar genişletmişlerdir.
  • Taht sorunları yüzünden Sivas, Malatya ve Kayseri kollarına ayrılmışlardır.
  • Türkiye Selçuklu Sultanı II. Kılıç Arslan üç kolu da ele geçirerek Danişmentlilere son vermiştir.

NOT: Danişmentliler, Türkiye Selçuklu Devleti'ne katılan ilk Türk Beyliğidir.

NOT: Danişmentname Destanı Battal Gazi'nin torunlarından Danişmentli Ahmet Gazi ile beylerinin Bizans'a karşı kahramanlıklarını anlatan eserdir.

NOT: Tokat'ın Niksar ilçesinde Yağıbasan Medresesi, Kayseri Ulu Cami, Melikgazi Türbesi ünlü eserleri arasındadır.

DİKKAT: YAĞIBASAN MEDRESESİ, Türkiye'de inşa edilen ilk medresedir.

 

SALTUKLULAR (1072-1202)

  • Malazgirt Savaşı'ndan sonra Anadolu'da kurulan ilk Türk Beyliğidir.
  • Alp Arslan'ın komutanlarından Emir Kasım Saltuk tarafından kurulmuştur.
  • Merkezleri Erzurum'dur.
  • Haçlılara karşı savaştıkları gibi Gürcülerle de savaşmışlardır.
  • Türkiye Selçuklu Sultanı Rükneddin Süleyman Şah Gürcistan seferi dönüşünde Erzurum ve yörelerini ele geçirerek beyliğe son vermiştir.

  • Kale Cami, Tepsi Minare, Üç Kümbetler, Mama Hatun Türbesi Saltuklulardan günümüze kalan önemli eserleridir.

 

 MENGÜCEKLER (1072-1228)

  • Alp Arslan'ın komutanlarından Mengücek Gazi tarafından Erzincan, Kemah ve Divriği yörelerinde kurulmuştur.
  • Anadolu'nun Türkleşmesine, Türk-İslam kültür ve sanatının gelişmesine önemli katkı sağlamışlardır.
  • Gürcülere ve Rumlara karşı başarılı savaşlar yapmışlardır.
  • Mengücekler Beyliği kuruluşundan kısa bir süre sonra Erzincan ve Divriği olmak üzere 2 kola ayrılmışlardır.
  • Türkiye Selçuklu Sultanı I. Aleaddin Keykubat 1228'de Beyliğe son vermiştir.

DİKKAT: Mengücekler, Türkiye Selçuklularına bağlanan son Türk Beyliğidir. Beyliğin alınması ile Türkiye Selçukluları döneminde Anadolu Türk birliği ilk kez tam olarak sağlanmıştır.

  • Moğol istilası ve depremler yüzünden eserlerinin birçoğu zamanımıza kadar gelememiştir. Günümüze kalan Divriği'de ki Darüşşifa ile birlikte Külliye olarak yaptırılan Ulu Camii oldukça önemlidir.

DARÜŞŞİFA: "ŞİFAKAPISI" günümüzde hastane

KÜLLİYE: Bir cami çevresinde birden çok hayır kurumunun yer aldığı hayır kurumlarıdır. Aynı avlu çevresinde medrese, imarethane, darüşşifa v.b hizmetler verilir.

 

ARTUKLAR (1072-1202)

  • Anadolu'nun fethi ile görevlendirilen Artuk Beyin oğulları Sökmen ve İl Gazi tarafından Güneydoğu Anadolu'da kurulmuştur.
  • Sökmen tarafından Diyarbakır yörelerinde Hasan Keyf (Hısn-ı Keyfa),
  • İlgazi tarafından Mardin'de kurulan Mardin
  • ve Mardin Artukluları tarafından kurulan Harput Artukluları olmak üzere 3 kol halinde yaşamışlardır.

  • Başta Malabadi Köprüsü olmak üzere Mardin Hatuniye Medresesi, Mardin Ulu Cami, Diyarbakır Artuklu Sarayı, Semanin, Şehidiye Medreseleri oldukça önemlidir.

 

ÇAKA BEYLİĞİ (1081-1093)

  • Bizanslıların esaretinden kurtularak İzmir'e gelen ilk Türk denizcisi Çaka Bey tarafından kurulmuştur.
  • İstanbul'da iken öğrendiği denizcilik sayesinde güçlü bir donanma kuran Çaka Bey Midilli, Sakız, Sisam ve Rodos adalarını almış Bizans ve Haçlılara karşı başarılı deniz savaşları yapmıştır.
  • İstanbul'u almak amacı ile damadı Türkiye Selçuklu Sultan'ı I. Kılıç Arslan ve Peçenekler ile güç birliği yapmışsa da bunu öğrenen Bizanslıların entrikaları sonucu I. Kılıç Arslan tarafından öldürülmüştür.
  • Çaka Bey'in ölümü üzerine İzmir ve yöresini ele geçiren Bizanslılar bu beyliğe son vermişlerdir.

 

                  DİĞER TÜRK BEYLİKLERİ

BEYLİĞİN ADI KURUCUSU KURULDUĞU YER
Sökmenliler Sökben bey Van-Ahlat
İnaloğulları Sadr bey Diyarbakır
Çubukoğulları Çubuk bey Harput ve yöresi
Dilmaçoğulları Mehmet bey Bitlis ve yöresi
İnançoğulları Mehmet bey Denizli-Ladik
Tanrıvermişoğulları Tanrıvermiş Efes ve yöresi

 

İLK TÜRK BEYLİKLERİNİN TÜRK TARİHİNDEKİ YERİ VE ÖNEMİ

  • Anadolu'nun fethini gerçekleştirdiler.
  • Gerek fetihlerle, gerekse yaptıkları imar faaliyetleri ile Anadolu'nun Türkleşmesini sağladılar.
  • Türk-İslam dünyasını Bizans, Ermeni, Gürcü, ve Haçlılara karşı korudular.
  • Anadolu'daki yerlere Türkçe adlar verdiler.
  • Anadolu'ya cami, kervansaray, han, hamam, külliye v.b pek çok yapı armağan ettiler. (İmar faaliyetinde bulundular.) Böylece Anadolu'yu mamur hale getirdiler.