Ana Sayfa
Yazılar
Giriş
Üye Ol
Ana Sayfa
Müdür ve Müdür Yardımcılığı Ders Notları
Müdür ve Müdür Yardımcılığı Ders Notları

İLK TÜRK DEVLETLERİ’NDE KÜLTÜR VE MEDENİYET

 

Türklerde devlet kavramı için el veya İl sözcükleri kullanılmıştır.

·         Ülkenin Batı kısmını yöneten Hanedan üyesine YABGU denir. Karahanlılarda Melik adını alır.

·         Ayukı: Hükümet demektir. Türklerin hükümet üyelerine buyruk denirdi. Türklerde başbakana Aygucı veya Üge denir.

·         Şad: Hanedan üyesi komutanlara verilen isimdir.

·         Tigin: Kağanın erkek çocuklarına verilen isimdir. Tiginlere eğitim verenlere ataman, inal, inanç denirdi.

·         Oğuş: Aile – Urug: Sülale – Boylar birliği: Bodun

·         Yabgu, Şad, İlteber: Boyları yönetenlere verilen isimdir.

Bağımsızlık Sembolleri

·         Otağ, Örgin (Taht), kılıç, nevbet (davul), kur (kemer), berge (kamçı), kama, kotuz (sorguç), tuğ (sancak), ordu, yay, toy (ziyafet)

·         Hun hükümdarı Mete Han ilk düzenli orduyu kurmuştur.

·         Mezar taşlarına Balbal adı verilir.

·         Yoğ ya da yuğ: Cenaze törenleridir.

·         Türkler içinde Yahudiliği kabul eden tek kavim Hazarlardır.

·         Orta Asya’da kurulan ilk Türk İslam devleti Karahanlılardır.

 

İlk Türk İslam Devletlerinde Bulunan Divanlar

Divanı Ali: Başkan vezir, devletle ilgili meseleler

Divanı Tuğra (İnşa): İç ve dış yazışmalar

Divanı İstifa: Mali işler – Divanın başı Agıcı

Divanı İşraf: Mali ve idari denetim yapar.

Divanı Arz: Ordunun genel işlerini yürütür.

 

·         İlk Türk İslam devletleri, İslamiyet öncesi dönemdeki Türklerde olmayan ve adına Gulam Sistemi denilen bir ordu modeli geliştirdiler.

·         Örfi Hukukun başında Emiri Dad bulunur.

·         Şeri hukukun başında Kadi’l Kudat bulunur.

 

Has ve haraci topraklarının vergilerinin gelirleri devlet hazinesine girmektedir.

İkta Sistemi: Devlete ait topraklar kişilere hizmet karşılığında bırakılır. Asker yetiştirir. Selçuklular…

 

Bilim – Sanat:

Farabi: Al-Pharabius – Muallimi Sani (İkinci Öğretmen) Aristo mantığını en iyi uygulayan. İhsanül Ulum

 

İbni-Sina Tıbbın hükümdarı – El-kanun fi’t tıbb

 

Biruni: Aliboron olarak bilinir. Jeodezi (yeryüzü bilgisi) El Asarül Bakiye adlı eseri vardır.

 

Harezmi: Cebir biliminin kurucusu

 

Sultan Alp Arslan tarafından kurulan Nizamül Mülk tarafından yapılan Nizamiye Medresesi en önemli eğitim yeriydi.

 

Divan padişah adına şu isimlerle toplanır:

Sadrazam,

Kubbe Vezirleri

Kazasker

Nişancı

Defterdar

 

Eyaleti, beylerbeyi; sancağı, sancakbeyi, şehirleri kadılar idare eder. Emniyeti subaşı sağlar.

 

Sarayın Bölümleri

1. Birun: Sarayın dış bölümüdür.

2. Enderun: Devşirmelerin bulunduğu ve eğitildiği yer. Yönetici yetiştirir.

3. Haremi Humayun: Padişahın evi.

 

I. Murat Dönemi

Yeniçeri Ocağı kuruldu. I. Kosova Savaşı’nda ilk kez top kullandı.

 

Azaplar: Savaş esnasında ilk hücumu karşılayan askerlerdir.

Yayalar ve müsellemler: Köprü ve yol yapan askerlerdir.

Deliler: Sınırda görev yapan korkusuz süvarilerdir.

Sakalar: Ordunun su ihtiyacını karşılarlar.

Beşliler: Kaleleri korurlar.

 

Nizamı Cedid: III. Selim kurdu.

Sekbanı Cedid: II. Mahmut kurdu.

Asakiri Mansureyi Muhammediye: II. Mahmut Yeniçeri Ocağı yerine kurdu.

 

1826’da Yeniçeri Ocağı’nın II. Mahmut tarafından kaldırılmasına Vakayı Hayriye adı verildi.

 

Padişaha ait hazineye hazinei hassa denir.

 

Osmanlı Devletinde Vergiler

Öşür: Ürün vergisi – Müslüman

Ağnam – Küçükbaş hayvan vergisi

Haraç: Ürün vergisi – Gayrimüslim

Cizye: Askere gitmeme vergisi – Gayrimüslim

İspenç: Toprak vergisi – Gayrimüslim

Derbent: Köprü ve geçit vergisi

Avarız: Olağanüstü hal vergisi

 

 

Ocaklık Arazi: Kale muhafızlarına verilen arazi.

Yurtluk arazi: Sınırları koruyanlara verilir.

Mukataa: Geliri doğrudan hazineye girer.

Dirlik Arazi: Geliri memurlara ve askerlere verilir.

Has: 100 bin akçeden fazla olan arazidir. Padişah, divan üyeleri, beylerbeyi ve şehzadelere verilir.

Zeamet: Geliri 20 bin – 100 bin arası araziler. İkinci derecedeki memura verilir.

Tımar: Geliri 3 bin – 20 bin olan arazilerdir. Ordu yetiştirmek için kullanılır.

 

İltizam Sistemi: Sıcak para girmesi için açık artırmayla arazilerin devredilmesidir. Mültezim görevlileri tarafından toplanır.

YÖNETENLER

Seyfiye: Askeri sınıf

Kalemiye: Devletin bürokratik işleriyle uğraşan memurları

İlmiye: Din hukuk ve eğitim

İlk Osmanlı medresesi 1331’de Orhan Gazi tarafından kuruldu.

 

Sanayii Nefise Mektebi: Güzel Sanatlar Akademisi – Osman Hamdi Bey – II. Abdülhamit (1882)

 

TÜRK EĞİTiM TARİHİ

 

Rıbat: (Hangah-Kervansaray)

Karahanlılar Dönemi’nde sınır güvenliği için kurulmuş, zamanla eğitim alanlarına dönüşmüştür.

 

İlk atabey( Osmanlılarda Lala) Nizamülmülk’tür.

 

İlk acemi oğlanlar mektebi (askeri okul) I. Murat Dönemi’nde Gelibolu’da açıldı.

 

Rasathaneler: İlki 829 yılında Halife El-Me’mun tarafından Bağdat’ta kuruldu.

Osmanlıda ilk rasathane III. Murat Dönemi’nde Takiyüddin’in kurduğu İstanbul Rasathanesidir.

 

 

Türkiye’nin ilk öğretmen okulu: Darülmuallimini Rüştiye (1847) (Tanzimat Dönemi)

 

Kuleli Askeri İdadisi: Mektebi Fünunu İdadiye (1845-İstanbul) (İlk lise)

 

Eğitimi Katkıda Bulunan Düşünürler

Ziya Gökalp: Milli eğitim – İlk sosyolog

Mustafa Necati: Terbiye dergisi

Hasan Ali Yücel: Milli Eğitim Bakanı – Köy Enstitüsü

Hıfzırrahman Raşit Öymen: Karma eğitim – Laik eğitim

 

 

İlköğretimin Gelişim Süreci

 

I. Milli Eğitim Şurası – 1939

Birleştirilmiş Sınıf Uygulamasının Başlaması – 1968

8 yıllık zorunlu eğitim önerisi 15. M.E Şurası - 1996

8 yıllık zorunlu eğitimin başlaması – 1997

4+4+4 – 2012’de getirildi.

Ortaöğretimin 4 yıla çıkması – 2005

 

TÜRKİYE COĞRAFYASI

 

Özel Konumun Sonuçları

·         Üç tarafı denizlerle çevrili

·         Engebeli

·         Stratejik boğazlar

·         Yükselti fazla

·         Yer altı zenginlikleri fazla

·         Petrol açısından zengin ülkelere komşu

 

Matematik Konumunun sonuçları

 

·         Dört mevsim

·         Orta kuşağın güneyinde yer alır.

·         Kuzeye gidildikçe gölge uzunluğu ve gece-gündüz farkı artar.

·         Güneydeki rüzgârlar sıcaklığı artırıken kuzeydekiler düşürür.

·         Ilıman iklim kuşağındadır.

·         Güneş ışınları dik açıyla düşmez.

·         En uzun gündüz ve geceler kuzeyde yaşanır.

 

YER ŞEKİLLERİ

 

Orojenez: Dağ oluşumu

Epirojenez: Kıta oluşumu

 

Heyelan ve akarsular: En çok Karadeniz

Erozyon ve rüzgâr: En çok İç Anadolu

 

Kıvrım dağları: Yüksek yerlerine antiklinal, alçak yerlere senklinal denir. İç Anadolu, Güney Doğu Toroslar ve Karadeniz’deki dağlar kıvrım dağlarıdır.

 

Kırık dağlar: Çöken kısımlara graben, yüksek kısımlara horst denir. Madra, Yunt, Kaz, Menteşe, Aydın ve Nur (Amanos-Akdeniz’de) dağları örnektir.

 

Volkanik Dağlar

Erciyes – Hasan – Melendiz – Karacadağ – Karadağ

(İç Anadolu)

Ağrı – Nemrut – Süphan – Tendürek (D. Anadolu)

Karacadağ (GD Anadolu)

Kula – Ege

Uludağ – Marmara (Volfram madeni)

 

 

Asi ve Meriç kaynağını dışarıdan alır.

Fırat, Dicle, Aras, Kura, Çoruh dışarıda denize dökülür.

 

Fırat, Dicle Basra Körfezine dökülür.

Aras ve Kura Hazar denizine dökülür.

 

Volkanik Set Gölleri: BAHÇEVAN

Balık, Haçlı, Çıldır, Erçek, Van, Nazik

Deniz meltemlerine imbat denir.

 

Madenler

Demir: Hekimhan-Divriği

Bakır: Küre-Murgul-Ergani

Krom: Köyceğiz-Dalaman-Fethiye-Guleman (Elazığ)

Alüminyum: Seydişehir-Adıyaman-İskenderun-Antep

Altın: Antakya-Niğde-Balıkesir, Bursa-İzmir

Bor: Susurluk-Emek

Civa: Ödemiş-Sarayönü(Konya)

Lüle taşı: Eskişehir

Oltu taşı: Erzurum

Linyit: Kütahya(Tunçbilek) – Muğla(Yatağan)

Çan- Soma

 

Termik Santraller:

Afşin-Elbistan

Çatalağzı (Zonguldak)

Soma – Yatağan –

Hidroelektrik enerji: D. Anadolu

Kuru incirde dünya birincisiyiz.

 

tarihdersi.net

TEMEL YURTTAŞLIK BİLGİSİ

1961 anayasası ile hukuk devleti ilkesi getirilmiştir.

 

1982 anayasasıyla kişinin hakları ve ödevleri, sosyal ve ekonomik haklar, siyasi haklar korunmuştur.

 

Doğrudan demokrasi: Kanun ve kararları halk verir.

Yarı doğrudan demokrasi: Halk ve temsilciler birlikte kullanır.

Temsili demokrasi: Meclis kullanır.

 

“Türkiye Devleti bir Cumhuriyet’tir.” ifadesi 1924 anayasasında yer alır.

 

İdari İşler Başkanı en yüksek devlet memurudur.

 

Eğitim Yönetimi ve Denetiminin Kuramsal Temelleri ve Süreçleri

 

Yönetimin temel fonksiyonları:

Planlama, Örgütleme, Yöneltme, Denetim

 

Fonksiyonel Yönetici: Örgütteki sadece bir fonksiyondan sorumlu kişidir.

Genel Yönetici: Her şeyden sorumludur.

Proje Yöneticisi: Bir projeden sorumludur.

 

Yönetici: Başkaları adına görev yapan bir meslek uygulaması olup görev tanımı olan bir kavramdır. Örneğin okul müdürü…

 

Lider: Amaçları kendisi belirleyen, görev tanımı olmayan, kendi amaçları doğrultusunda çaba harcayan bir kavramdır. Örneğin bir teknik direktör…

 

Özellik Teorisi: Liderliğin doğuştan getirildiğini ifade ederler. Zekâ, özgüven kararlılık, dürüstlük gibi unsurlara sahiptir.

 

Davranışsal Liderlik Teorileri: Eğitimle bireylere liderlik özellikleri kazandırılabilir.

a) Ohio State Üniversitesi Liderlik Araştırması

Kişiyi dikkate alma – İnisiyatif

Michigan Üniversitesi Liderlik Araştırması

Davranışsal özelliklerle performans arasında bağlantı kurma.

 

Durumsal Liderlik Teorileri

Kişinin içinde bulunduğu çevre ile etkili liderlik arasında bir ilişki vardır.

Çevreye ayak uydurmalı. Ortam değiştikçe kişi de değişmeli.

a) Fred Fiedler Etkin Liderlik Modeli

Lider ve izleyiciler – Başarılacak işin niteliği – Liderin otoritesinin derecesi

 

Yol-Amaç Teorisi

Liderin görevi kendisini takip eden kişileri amaçlarına ulaştırmaktır.

·         Yönlendirici Lider

·         Destekleyici Lider

·         Katılımcı Lider

·         Başarıya Yönelik Lider

 

LİDERLİK TARZLARI

Geleneksel Liderlik Tarzları

Otokratik Liderlik: Tüm yetki kendisindedir. Fikirlere kapalı, emir verir. Hataları eleştirir.

Demokratik-Katılımcı Liderlik: Takipçilerinin fikirlerini alır. Yetki paylaşımı vardır.

Liberal Liderlik- Tam serbestlik tanır. Sorumluluk almaz, hiçbir şeye katılmaz.

Çağdaş Liderlik Tarzları

Karizmatik Liderlik: Kendisine güvenen, vizyonlarını açıkça belirten etkileyici güce sahip liderlerdir.

Etkileşimci Liderlik: Öncelik çalışanların verimliliğidir. Üyelerini fiziksel ve güvenlik açısından ihtiyaçlarını karşılar. İşi başarma ve amaçlara ulaşma hedefi vardır.

Dönüşümsel Liderlik: İçinde bulunduğu çevreyi yeniden oluşturmaya çalışırlar. Çevre değiştikçe örgütün de koşullara ayak uydurabilmesi amaçlanır.

 

Kaynaklara Göre Yetki Türleri

Geleneksel Yetki: Ast-üst ilişkisinde koşulsuz biat anlayışı olup yetki doğuştan kazanılmaktadır.

Karizmatik Yetki: Kişinin iş yaptırma yetkisi tanrı vergisi kişisel özelliklerine bağlıdır.

Rasyonel Yetki: Yasal yetki olarak adlandırılır.

 

Biçimsel Organizasyon İlişkilerine Göre Yetki Türleri

Komuta Yetki: Bir örgüte emir verme ve o örgütü çalıştırma gücünü temsil eder.

Kurmay Yetki: Bireye danışmanlık yapma yetkisinin verildiği türdür. Emir verip iş yapma hakkı yoktur.

Fonksiyonel Yetki: Kendi yetkisini diğer alanlara da aktarma yetkisidir.

 

Güç Türleri

Yasal Güç: Role uygun davranma. Güç mevkiye göre kazanılır.

Ödüllendirmeli Güç: Ödülle etkileme gücüdür.

Zorlayıcı Güç: Korkutma ve cezaya dayalı güçtür.

Uzmanlık Gücü: Eğitim düzeyi, tecrübe gücüdür.

Benzeşim Gücü: Kişiye isteyerek benzeme ve özenme temeline dayanır.

 

YÖNETİM KURAMLARI

Klasik Kuramlar(Geleneksel Yönetim Kuramı)

1.       Bilimsel Yönetim Yaklaşımı

2.       Yönetim Süreci Yaklaşımı

3.       Bürokrasi Yaklaşımı

Neo-Klasik (Davranışsal) Kuramlar

1.       İnsan ilişkileri yaklaşımı

2.       Mcgregor'un X Ve Y Teorileri

3.       Sistem 4 Modeli

4.       Grup Dinamikleri

Modern Kuramlar

1.       Sistem Yaklaşımı

2.       Durumsallık Yaklaşımı

tarihdersi.net

Klasik Yönetim Kuramları

1. Bilimsel Yönetim Kuramı (Frederic W. Taylor)

Taylorizm - Kişi makine olarak görülür.

Kişinin çalışma saatleri performansa dayalı olarak ayarlanmalıdır.

Prim ve ikramiye verilmelidir.

Tecrübeli ustabaşı alınmalı.

İşleri aksatanlar cezalandırılmalıdır.

 

Bilimsel Yönetim Yaklaşımı’nın esasları

 Gelişigüzellik yerine Bilimsel Yönetim

 Düzensiz çalışma yerine Ahenk Ve Koordinasyon

 Bireysellik yerine İşbirliği

 Düşük Verimlilik yerine Maksimum Çıktı

 Yüksek Verimlilik İçin Çalışanların Eğitimi

 

Bilimsel Yönetim Yaklaşımının Sınırlılıkları

İnsanı sadece üretim faktörlerinden biri olarak görerek çalışanların sosyo-psikolojik ihtiyaçlarını görmezden gelmişlerdir.

 

2. Yönetim Süreci Kuramı (H. Fayol)

Hiyerarşik yetki önemlidir.

Yetki düzeyi artıkça yetenek de artar. Yöneticiliğin yasal yetkiyle olabileceğini savunur.

Çalışanlar arasında işbirliği ve uyumu yönetici sağlar. Fikir ve vücut bakımından sağlam olmalıdır.

Yönetici iyi örnek olursa cezaya gerek yoktur.

Yönetim süreci yaklaşımı tıpkı bilimsel yönetim gibi ekonomik etkinlik ve rasyonellik fikrini esas almıştır.

 

Yönetim birbirini izleyen çeşitli fonksiyonlardan meydana gelen bir süreçtir;

 Planlama,

 Örgütleme,

 Emir-komuta veya yürütme,

 Koordinasyon

 Kontrol

 

Bürokrasi Kuramı (Max Weber)

·         Bürokrasi kargaya karşı düzenli işleyiş ihtiyacının sonucu olarak ortaya çıkmıştır.

·         Çalışanlar arasında yüz yüze iletişimin azaldığı bir yönetim sistemidir.

·         Açık ve seçik şekilde belirlenmiş hiyerarşik bir yapı

·         Her kademede işlerin nasıl, ne zaman ve kimler tarafından yapılacağını ayrıntılı olarak belirler.

 

Neo-Klasik (Davranışsal) Yönetim Kuramları

NeoKlasik Kuram’da insan ve davranışları şu açılardan önemlidir.

 Örgüt içinde çalışan insan unsurunu anlamak

 Yeteneklerinden en üst düzeyde faydalanmak

 Yapı ve insan davranışları arasındaki etkileşimleri incelemek

 Örgütte ortaya çıkan toplumsal gruplar ve bunların özelliklerini tanımak

 İnsanın yalnızca maddi yönden değil sosyo-psikolojik yönden de tatmin edilmesi

tarihdersi.net

 

 

Hawthorne Araştırmaları (Elton Mayo)

İnsanlar yalnız maddi ödüllerle değil takdir edilme ve kabul görme duygusuyla da ödüllendirilmelidir.

Maddi ihtiyaçlar kadar sosyal ihtiyaçlar da karşılanmalıdır.

 

Douglas McGregor’un X ve Y Teorileri

X Teorisine Göre:

İnsanlar tembeldir, çalışmayı sevmezler.

Sorumluluk almaktan kaçmazlar.

Sıkı kontrol ve zorla çalıştırma gerekir.

 

Y Teorisine Göre:

Çalışmak bir oyun gibidir. Çalışkandırlar ve sorumluluk alırlar. İnsancıl davranışlar sergilerler.

Motivasyon son derece önemlidir.

 

Z KURAMI

Bilinen akımlar içerisinde oluşturulan X ve Y kuramlarına alternatif olarak ortaya çıkarılmıştır ve “Z” isimi de buradan gelmektedir.

 

Rensis Likert’in Sistem 4 Modeli

Beşeri Organizasyon

 

1. İstismarcı – Otokratik Sistem

Korku, ceza, tek elden yönetim, astlara güvenmez.

2. İyiliksever-Otokratik Sistem

Yetki tek eldedir. Astlara az da olsa güven duyulur.

3. Katılımcı Sistem

İşleri yürütülmesi astlara bırakılır. İyi bir kontrol sistemi vardır.

4. Demokratik Sistem

Tam güven, görüş alma, kararların birlikte alınması sağlanır.

 

Neoklasik Yönetim Kuramına Getirilen Eleştiriler

 İnsancıl ilişkiler okulu, örgüt ve yönetimin doğal süreçlerine önem verip çalışmalarına konu almış fakat biçimsel etkenler üzerinde hiç durmamışlardır

 Örgütün mutlu bir aile, yöneticinin de şefkatli bir baba olarak düşünülmesi

 Neoklasikler de, klasikler gibi işçinin amaçları ile örgütün amaçları arasındaki doğal çelişkiyi görememişlerdir.

 Her iki kuramın mensupları da olayları tek nedenle açıklamaya çalışmışlar ve birçok faktörün birlikte örgütün verimliliğinde rol oynadığını görmekten kaçınmışlardır

 

3- MODERN YÖNETİM KURAMLARI

a) Sistem Yaklaşımı

Sistem; belirli parçalardan (alt birimlerden, alt sistemlerden) oluşan, bu parçalar arasında belirli ilişkiler olan ve bu parçaların aynı zamanda dış çevre ile ilişkisi olan bir bütündür.

Sistemde önemli olan bütünü meydana getiren parçaların kendilerine özgü işleyişleri bulunması, fakat her birinin etkinliğinin de bir diğerine bağlı olmasıdır.

 

b) Durumsallık Yaklaşımı

“Durumlara” veya “Şartlara” ağırlık vermekte, her yerde ve her işletme için geçerli olabilecek bir yönetim uygulaması yerine, her işletmenin içinde bulunduğu duruma göre, o durumda en uygun sayılacak bir yönetim uygulamasını bulmayı amaçlamaktadır. Durumlar değişince yönetim uygulaması da değişmektedir.

Cris Argyris ve Olgunlaşma Kuramı

Kişiler zamanla olgunlaşırlar. Sorumluluk artıkça kişi daha çok olgunlaşır. Y teorisi benimsemelidir.

 

Maslow İhtiyaçlar Kuramı

Fiziksel – Güvenlik – Sevgi ve ait olma – Saygı – Kendini Gerçekleştirme

 

SİSTEM ÇEŞİTLERİ

 

1. SİSTEM YAKLAŞIMI

Kenneth Boulding’in Sınıflandırılması

Dokuza ayırır. Basitten karmaşığa sıralar.

- Statik yapı düzeyindeki sistemler

- Dinamik sistem düzeyi

- Sibernik Sistem: Dengeyi korumak için kendini ayarlama

- Kendi kendini koruyucu sistem

- Jenetik-toplumsal düzey sistemi: Örnek bitkiler

 

Osmanlıda denetim ilk kez öğretmene yardım etmek amacıyla yapılmıştır. Bu yardımcılara da muin denilmiştir.

 

Yönetim Süreçleri (Henri Fayol)

1)Planlama

2)Örgütleme

3)Emir verme

4)Eşgüdümleme

5)Kontrol etme

 

Planlamanın İlkeleri:

1) Amaca yönelik olma

2) Bütünlük

3) Ölçülebilirlik

4) Geliştirilebilirlik

5) Güvenirlik

6) Tutumluluk

7) Yalınlık

 

İletişim engelleri:

 Bireysel unsurlar (psikolojik durum, duygular, önyargılar)

 Fiziksel unsurlar (uzaklık, gürültü, kullanılan iletişim araçlarının durumu)

 Hiyerarşik unsurlar (ast-üst ilişkileri, roller, yöneticinin denetim alanının genişliği/darlığı)

 Anlam (semantik) (kavramlar, semboller)

 Korunma (taahhüt, önceden verilmiş söz)

 Sınırlama (bilgi gizleme)

 

Türk eğitim sisteminde denetim etkinlikleri Maarif Müfettişleri aracılığıyla gerçekleştirilmektedir.

DENETİM MODELLERİ

I)Geleneksel(Klasik) Eğitim Denetimi Modelleri

II)Çağdaş(Modern-Alternatif) Eğitim Denetimi Modelleri

-Sanatsal Denetim,

- Öğretimsel Denetim,

- Klinik Denetim,

- Gelişimsel Denetim,

- Farklılaştırılmış Denetim.

GELENEKSEL EĞİTİM DENETİMİ MODELLERİNİN ÖZELLİKLERİ

 Bürokratik olması

 Engelleyici olması

 Kontrol ve raporlamaya dayalı olması

 Durum saptamayla sınırlı olması

 Ast-üst ilişkisinin belirgin olması

 Yargılayıcı olması

 Cezalandırıcı olması

 Didaktik olması

 

II) ÇAĞDAŞ(MODERN-ALTERNATİF) EĞİTİM DENETİMİ MODELLERİ

• Sanatsal Denetim, Öğretimsel Denetim, Klinik Denetim.

 

Sanatsal Denetim; Rehberlik Odaklı olması, Öğretmeni geliştirme amaçlanmıştır.

Öğretimsel Denetim: Sınıf ortamında öğrenme ve öğretme sürecini geliştirmek ve etkili kılmak amacıyla yapılan denetim türüdür.

Klinik olarak; Öğretmen ve Denetçi Arasında Yüz yüze iletişimi, objektif ve geri bildirim sağlamak, sorunları saptamak ve çözmektir

 

Öğretimsel denetimin aşamaları

1. Tanışma

2. Gözlem Öncesi Görüşme

3. Sınıf Gözlemi

4. Gözlem Sonrası Görüşmeye Hazırlık

5. Gözlem Sonrası Görüşme

 

Gelişimsel Denetim: öğretmenin gelişimsel düzeyini analiz etmek ve bu gelişim düzeyine uygun bir denetim davranışı sergilemek amacıyla yapılır.

 

Farklılaştırılmış Denetim: Denetim ve değerlendirme hizmetlerinin türleri konusunda öğretmene seçenekler sunan bir denetim yaklaşımıdır. Aday ve ciddi sorunları

 

II)ÇAĞDAŞ EĞİTİM DENETİMİ MODELLERİNİN ÖZELLİKLERİ

 Çağdaş denetim yaklaşımlarında genel olarak göze çarpan ortak anlayışlardan bazılarını şöyle ifade edebiliriz:

 Eşitlik ve ortaklık temeline dayalı ilişkiler,

 Katılımcı karar verme,

 Yansıtıcı dinleme ve uygulamalar,

 Öğretmenin kendini değerlendirmesi ve kendini yönlendirmesi,

 Okul temelli uygulamalar,

 Eğitim-öğretimin etkililiğinin arttırılmasını amaçlayan etkinlikler,

 Hiyerarşik değil işbirlikçi denetim,

 Didaktik değil diyaloga dayanan denetim,

 Cezalandırıcı değil destekleyici denetim,

 Yargılayıcı değil betimleyici denetim.

 

 

 

 

 

tarihdersi.net

 

 

 

 

 

 

 

 

Değer Kavramı:

Değer, birçok anlama gelebilir.

Ahlaki açıdan: Bir şeyin önemini belirlemeye yarayan soyut ölçü, bir şeyin değdiği karşılık, kıymet.

Ekonomik açıdan: Bir şeyin para ile ölçülebilen karşılığı, bedel, kıymet, paha, valör.

Değerler Felsefesinde (aksiyoloji): Kişinin isteyen, gereksinim duyan bir varlık olarak nesne ile bağlantısında beliren şey.

Matematikte: Bir değişkenin veya bilinmeyenin sayı ile anlatımı.

Toplumbilimde: Bir ulusun sahip olduğu sosyal, kültürel, ekonomik ve bilimsel değerlerini kapsayan maddi ve manevi öğelerin bütünü anlamlarına sahiptir.

 

Öğretim programlarında yer alan "kök değerlerşunlardır: adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik.

 

Değerler ve Değerlerle İlişkili Tutum ve Davranışlar

ADALET: Adil olma, eşit davranma, paylaşma

DOSTLUK: Diğerkâmlık, güven duyma, sadık olma, vefalı olma, yardımlaşma

DÜRÜSTLÜK: Açık ve anlaşılır olma, doğru sözlü olma, etik davranma, güvenilir olma, sözünde durma

ÖZ DENETİM: Davranışlarını kontrol etme, davranışlarının sorumluluğunu alabilme, öz güven sahibi olma

SABIR: Azimli olma, tahammül etme

SAYGI: Alçakgönüllü olma, başkalarına kendine davranılmasını istediği şekilde davranma, diğer insanların kişiliklerine değer verme

SEVGİ: Aile birliğine önem verme, fedakârlık yapma

SORUMLULUK: Kendine, çevresine, vatanına, ailesine karşı sorumlu olma

VATANSEVERLİK: Çalışkan olma, dayanışma, kurallara ve kanunlara uyma, tarihsel ve doğal mirasa duyarlı olma, toplumu önemseme

YARDIMSEVERLİK: Cömert olma, fedakâr olma, iş birliği yapma, merhametli olma, misafirperver olma, paylaşma

 

Değerler Eğitimi Süreçleri

Akıl Yürütme ve Mantığı Teşvik Etme

Akıl yürütme, bilmek için sınamak, gözlemlemek, düşünmek, olayları çözümlemek ve sonra farklı olaylardan genellemeler yapmak ve sonuçlar çıkartmak olarak tanımlayabiliriz

Empati Geliştirme

Empati karşıdaki bireyin yaşantılarına, kişinin kendi açısından değil, karşıdaki bireyin açısından bakabilme süreci olarak tanımlayabiliriz

Benlik (Öz) Saygısı Geliştirme

Benlik kavramı, varoluşsal anlamda bizi birbirimizden ayıran, farklı kılan, bizi biz yapan en temel yapılanım, hem felsefede hem de psikolojide “benlik” (self) terimi ile karşılığını bulmuştur.

İşbirliği Geliştirme

İşbirlikçi öğrenme, öğrencilerin küçük gruplar halinde çalışarak ve birbirlerinin öğrenmesine yardım ederek öğrenmeyi gerçekleştirme süreci olarak ele alınabilir.

 

tarihdersi.net

 

Değer Yaklaşımları

1. Değerlerin Doğrudan Öğretimi Yaklaşımı

Telkin Yaklaşım Yöntemi: Öğretmenler ve yetişkinler tarafından öğrencilere tekrar ettirme yoluyla neyi öğrenip neyi öğrenmeleri gerektiğini ifade eden öğrenme yöntemi sürecidir.

Davranış Değiştirme Yöntemi: Davranışçı yaklaşımın önemli kuramcılarından birisi olan,

B.F Skinner tarafından operant koşullanmadan esinlenerek bireylerin davranışlarını değiştirmek / şekillendirmek için kullanılan bir yöntemdir

 

2. Değerleri Belirginleştirme Yaklaşımı

Bu yaklaşımın temeli bireyin kendi yaşamında neyin önemli olduğunu nasıl belirlediklerine dayanmaktadır. Bu yaklaşım John Dewey’in ve Hümanistik kuramdan esinlenerek, Louis Raths, Merrill Harmin,

Howard Kirchenbaum ve Sidney Simon tarafından 1966 yılında geliştirilmiş bir yaklaşımdır.

 

3. Değer Analiz Yaklaşımı,

Değer analiz yaklaşımı, Amerikan Sosyal Bilgiler Ulusal Kurulu tarafından geliştirilmiş bir değerler eğitim yaklaşımıdır. Bu öğretim yaklaşımının amacı, öğrencilere, karşılaştıkları değerlerle ilgili sorunlar hakkında karar verebilmek için bilimsel araştırma ve mantıksal düşünme sürecini kullanabilmelerine yardımcı olmaktır

 

3. Bütüncül Yaklaşım, Kolhberg’in Adil Topluluk Okulları

Bu değerler öğretimi yaklaşımı, Kolhberg’in gelişim kuramına dayanan bir ahlak eğitimi olup geleneksel eğitim yöntemlerinden çok farklıdır. Bu yeni ahlak eğitimi anlayışında temel değerleri irdelemek, toplumsal etkileşimi sağlamak, mantıksal çözümleme ve akıl yürütmeyi güdülemek, sorumluluğu eşit olarak paylaştırmak, demokratik bir ortamda rol almayı sağlamak esastır.

 

5. Değerler Eğitiminde Gizilgüç: Örtük Programı

Örtük kavramını ortaya koyan ve üzerinde çalışan bilim adamları belli teorik temellere dayanarak hareket etmişlerdir. Bu teorik temeller eğitim ve sosyolojiye dayanmaktadır. Örtük programı kavramının içeriği çok geniş bir kavramdır. Ders dışı etkinlikleri de içine almaktadır.

 

6. Karakter Eğitimi

Bir toplumun geleceğinin iyi yetişmiş ve karakter sahibi insanlara bağlı olduğu tartışma götürmez bir gerçektir ve insanların iyi ahlaki karaktere kendiliğinden sahip olmaları çok mümkün değildir.

 

 

Eylem/Davranış (Yaparak/Yaşayarak) Öğrenme Yaklaşımı

Jones ve Newmann tarafından geliştirildiği söylenen eylem/davranış öğrenme yaklaşımı, bizim kültürümüzde yaparak yaşayarak öğrenme öğretme dediğimiz bir öğrenme yaklaşımıdır.

 

Okullarda Değerler Eğitimini konu alan GENELGE (2010/53)

Müdür Yardımcılığı Ders Notları PDF İNDİR